czym jest psychoterapia schematów? - Gabinet Psychoterapii

Czym jest psychoterapia schematów?

Terapia schematów to podejście integracyjne czerpiące z dorobku terapii poznawczej, psychoterapii psychodynamicznej, teorii relacji z obiektem i psychoterapii Gestalt. Podejście to zostało wypracowane przez Jeffreya Younga i jego współpracowników, szukających bardziej skutecznej metody leczenia pacjentów z zaburzeniami osobowości i tych, którzy albo nie reagowali na tradycyjną terapię poznawczą, albo po jakimś czasie doświadczali nawrotu objawów. Dziś terapia schematów jest prężnie rozwijającą się metodą leczenia z udowodnioną w licznych badaniach skutecznością.

Czym są schematy? Schematy to nasze wzorce funkcjonowania, w których skład wchodzą przekonania na temat siebie, świata i innych ludzi. Schemat to inaczej dobrze nam znamy scenariusz, który po raz kolejny rozgrywa się w naszym życiu. Schematy mogą być adaptacyjne i nieadaptacyjne. Nieadaptacyjne schematy powstają wtedy, gdy nasze zdrowe potrzeby rozwojowe okresu dzieciństwa nie zostają zaspokojone. Do potrzeb tych zaliczamy potrzebę bezpiecznego przywiązania do innych (bezpieczeństwa, stabilności, troskliwej opieki, miłości, akceptacji ze strony opiekuna); potrzebę autonomii, niezależności, kompetencji, sprawczości; potrzebę wyrażania własnych potrzeb i emocji z potwierdzeniem ich ważności; potrzebę realistycznych granic i samokontroli oraz potrzebę spontaniczności i zabawy. Gdy zmagamy się
z nieadaptacyjnymi schematami możemy mieć wrażenie, że ciągle, choć tego nie chcemy, coś powtarza się w naszym życiu, doświadczamy podobnych trudności, np. nie możemy nawiązać bliskiej, satysfakcjonującej relacji, choć bardzo tego pragniemy; ciężko nam zaufać innym; w kolejnych związkach doświadczamy krzywdzenia, choć zapowiadało się tak dobrze; znowu zostajemy odepchnięci, porzuceni, znowu sami; czujemy się nieważni lub wadliwi; czujemy się gorsi niż nasi koledzy w pracy,
nie jesteśmy z siebie zadowoleni lub nie osiągamy sukcesów choć tak ciężko pracujemy; trudno nam funkcjonować samodzielnie; nie potrafimy niczego zrobić bez konsultacji z innymi;  podporządkowujemy się innym, jesteśmy ulegli lub dajemy z siebie wszystko dla innych; samopoświęcamy się dla innych zostawiając siebie na końcu; jesteśmy dla siebie bardzo wymagający, surowi lub krytykujący; nieustannie boimy się, że stanie się coś złego: zachorujemy, doświadczymy jakiejś katastrofy, która wszystko zabierze i z którą sobie nie poradzimy. To tylko przykłady trudności, których możemy doświadczać.
W terapii schematów wyodrębnia się 18 nieadaptacyjnych schematów. Możemy borykać się z jednym
z nich, ale też niestety możemy doświadczać wielu lub nawet wszystkich. Gdy schemat jest aktywny
z reguły doświadczamy silnej, czasami niezrozumiałej dla nas reakcji emocjonalnej (smutku, beznadziei, lęku, złości, wstydu) i możemy wejść w niepomagające nam sposoby radzenia sobie np. trwanie w tym trudnym stanie czy też ucieczka od niego.  Możemy też uruchomić swoją krytyczną część, bezzasadnie lub nadmiernie się obwiniając. W terapii schematów stan emocjonalny w odpowiedzi na schemat
i sposób radzenia sobie nazywamy trybem schematów.

Celem terapii schematów jest zmiana dysfunkcyjnych schematów i wykształcenie schematów pomocnych nam, adaptacyjnych. W trakcie psychoterapii doświadczamy zaspokojenia naszych potrzeb i nabywamy umiejętności dbania i troszczenia się o siebie. Ważnym obszarem pracy jest wypracowanie różnorodnych, adaptacyjnych, elastycznych sposobów radzenia sobie z trudnościami (trybów schematów). Psychoterapia może prowadzić do zwiększenia poczucia sprawstwa, wpływu na swoje życie, wzmocnienia wewnętrznej siły, integralności i poczucia własnej wartości. Dzięki psychoterapii mamy szansę poprawić swoje związki z innymi ludźmi, zwłaszcza te bliskie i intymne, ale także zawodowe i inne kontakty społeczne oraz odkrywać swoją niepowtarzalność i twórczość, by wieść dobre, szczęśliwe życie.